4 συμβουλές για το πλύσιμο υφασμάτων από βισκόζη

Ας μιλήσουμε ειλικρινά για τη βισκόζη. Είναι αυτό το ύφασμα που το αγγίζεις στο μαγαζί και λες «τι απαλό, τι δροσερό, το θέλω τώρα». Μετά το αγοράζεις, το φοράς, το πλένεις μια φορά στο πλυντήριο και ξαφνικά το αγαπημένο σου φόρεμα μοιάζει με ρούχο για κούκλα ή, ακόμα χειρότερα, αποκτά μια υφή που θυμίζει χαρτόνι. Είναι εκνευριστικό, το ξέρω.

Η βισκόζη είναι το πιο παρεξηγημένο υλικό στην ντουλάπα μας. Τη λένε «τεχνητό μετάξι» και όχι άδικα, αλλά η αλήθεια είναι ότι συμπεριφέρεται σαν μια κακομαθημένη πριγκίπισσα μόλις έρθει σε επαφή με το νερό. Αν θέλεις να μάθεις τα πάντα για τη φροντίδα της, ρίξε μια ματιά στο www.sparklean.gr/blog/πλύσιμο-βισκόζη/ που τα εξηγεί αναλυτικά. Εδώ όμως θα μπούμε σε λεπτομέρειες που οι περισσότεροι βαριούνται να αναφέρουν, αλλά είναι αυτές που σώζουν την κατάσταση.

Γιατί η βισκόζη παθαίνει σοκ στο νερό

Πρέπει να καταλάβεις τι είναι η βισκόζη σε βάθος για να την σεβαστείς. Δεν είναι ούτε 100% φυσική όπως το βαμβάκι ούτε 100% συνθετική όπως ο πολυεστέρας. Είναι ένα υβρίδιο από πολτό ξύλου που έχει υποστεί μια πολύ έντονη χημική επεξεργασία για να γίνει νήμα. Όταν οι ίνες της βρέχονται χάνουν το 50% της αντοχής τους αμέσως. Φαντάσου το σαν ένα κάστρο από άμμο που μόλις έσκασε το κύμα πάνω του και η δομή του καταρρέει εσωτερικά. Γι’ αυτό αν τη στύψεις με δύναμη η ίνα σπάει οριστικά. Δεν κουράζεται απλά αλλά κυριολεκτικά διαλύεται σε μικροσκοπικό επίπεδο.

Οι αριθμοί είναι αμείλικτοι εδώ και δεν αφήνουν περιθώρια για λάθη. Μια τυπική ίνα βισκόζης μπορεί να συρρικνωθεί από 3% έως και 15% στο πρώτο κιόλας πλύσιμο αν η θερμοκρασία ξεπεράσει τους 30 βαθμούς Κελσίου. Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι ένα παντελόνι μήκους 100 εκατοστών μπορεί να κοντύνει κατά 15 ολόκληρα εκατοστά και να γίνει ακατάλληλο για χρήση. Είναι μια πραγματική καταστροφή για την γκαρνταρόμπα σου. Η απορροφητικότητα της είναι επίσης τεράστια αφού κρατάει 13% με 15% της υγρασίας στο εσωτερικό της ενώ το βαμβάκι σταματά κάπου στο 8%. Όσο περισσότερο νερό ρουφάει τόσο πιο βαριά γίνεται η ίνα και τόσο πιο εύκολα παραμορφώνεται από το ίδιο της το βάρος. Αν θέλεις να δεις πώς να προστατέψεις το ρούχο σου από αυτό το σοκ δες τις αναλυτικές οδηγίες στο www.sparklean.gr/blog/πλύσιμο-βισκόζη/ όπου περιγράφονται όλα τα βήματα προστασίας.

Επιπλέον η χημική της σύσταση την κάνει ευαίσθητη ακόμα και στα οξέα του ιδρώτα ή στα αποσμητικά. Αν συνδυάσεις την υγρασία του νερού με τις χημικές ουσίες ενός κοινού απορρυπαντικού τότε η ίνα δέχεται διπλή επίθεση. Όταν λένε ότι η βισκόζη αναπνέει εννοούν ότι επιτρέπει στον αέρα να περνά αλλά την ίδια στιγμή αυτό το πλεονέκτημα γίνεται μειονέκτημα στο πλύσιμο γιατί το νερό εισχωρεί μέχρι τον πυρήνα του νήματος και το κάνει να διογκώνεται. Αυτή η διόγκωση είναι που προκαλεί το χαρακτηριστικό σκληρό άγγιγμα όταν το ρούχο είναι βρεγμένο.

Το δίλημμα του πλυντηρίου vs πλύσιμο στο χέρι

Πολλοί λένε ότι μπορείς να βάλεις τη βισκόζη στο πλυντήριο χωρίς φόβο. Εγώ θα σου πω ότι αυτό εξαρτάται αποκλειστικά από το πόσο ρισκαδόρος είσαι και πόσο αντέχει η τσέπη σου μια πιθανή απώλεια. Αν το ρούχο είναι ένα φθηνό t-shirt που φοράς στο σπίτι ίσως αξίζει το ρίσκο της ευκολίας. Αν όμως είναι το καλό σου πουκάμισο ή ένα φόρεμα που κόστισε μια περιουσία τότε ξέχνα το πλυντήριο. Το πλυντήριο είναι ο νούμερο ένα εχθρός λόγω της μηχανικής τριβής. Ο κάδος γυρίζει ασταμάτητα και τα ρούχα χτυπιούνται μεταξύ τους με δύναμη. Σε αυτή τη φάση η βρεγμένη και αδύναμη βισκόζη αρχίζει να φθείρεται και να δημιουργεί τριχοειδή σπασίματα στην επιφάνεια του υφάσματος.

Αν επιμένεις να χρησιμοποιήσεις το πλυντήριο επειδή ο χρόνος σου είναι περιορισμένος τουλάχιστον κάνε το σωστά. Βάλε το ρούχο σε μια ειδική δίχτυ-τσάντα πλυσίματος. Είναι μια σωτήρια κίνηση που μειώνει την άμεση επαφή με άλλα σκληρά υφάσματα όπως τα τζιν ή τα φερμουάρ. Χρησιμοποίησε μόνο κρύο νερό στους 20 ή το πολύ 30 βαθμούς. Οποιαδήποτε υψηλότερη θερμοκρασία θα ενεργοποιήσει τη συρρίκνωση που αναφέραμε πριν. Και το πιο σημαντικό από όλα είναι να απενεργοποιήσεις τελείως το στύψιμο. Οι 1000 ή οι 1200 στροφές το λεπτό είναι ο βέβαιος θάνατος της βισκόζης. Όταν βγάζεις το ρούχο από τον κάδο και το νιώθεις σκληρό σαν πέτρα ή σαν χαρτόνι μην πανικοβληθείς. Είναι μια φυσιολογική αντίδραση της κυτταρίνης. Θα μαλακώσει ξανά όταν στεγνώσει αργά και φυσικά αρκεί να μην την έχεις καταπονήσει κατά τη διάρκεια του κύκλου πλύσης.

Σκέψου επίσης το θέμα του απορρυπαντικού. Στο πλυντήριο συχνά βάζουμε παραπάνω ποσότητα από όσο χρειάζεται. Για τη βισκόζη αυτό είναι έγκλημα. Το υγρό απορρυπαντικό πρέπει να είναι ελάχιστο και ειδικό για ευαίσθητα υφάσματα. Αν μείνουν υπολείμματα σαπουνιού μέσα στις διογκωμένες ίνες τότε το ρούχο θα χάσει τη λάμψη του και θα φαίνεται παλιό μετά από μόλις δύο πλύσεις. Επίσης το πλυντήριο τείνει να ξεχειλώνει τις ραφές αν το πρόγραμμα είναι μεγάλο σε διάρκεια. Ένας σύντομος κύκλος των 30 λεπτών είναι ο μέγιστος χρόνος που θα έπρεπε να εκθέσεις ένα τέτοιο ύφασμα σε μηχανική καταπόνηση. Πάντα να ελέγχεις την ετικέτα αλλά να θυμάσαι ότι οι κατασκευαστές συχνά γράφουν μόνο για πλύσιμο στο χέρι για να έχουν το κεφάλι τους ήσυχο.

Η ιεροτελεστία του πλυσίματος στο χέρι

Εδώ είναι που γίνεται η πραγματική δουλειά. Γέμισε μια λεκάνη με χλιαρό νερό. Ρίξε ένα υγρό απορρυπαντικό για ευαίσθητα, ιδανικά με pH ουδέτερο. Μην το παρακάνεις με την ποσότητα. Το πολύ απορρυπαντικό αφήνει κατάλοιπα που κάνουν το ύφασμα θαμπό.

1. Βύθισε το ρούχο και άφησε το για 15 λεπτά.
2. Μην τρίβεις τους λεκέδες σαν να καθαρίζεις το πάτωμα. Πίεσε το ύφασμα απαλά με τα δάχτυλα.
3. Ξέπλυνε με άφθονο κρύο νερό μέχρι να φύγει κάθε ίχνος σαπουνιού.
4. Μην στύβεις. Ποτέ.
5. Άπλωσε το ρούχο πάνω σε μια λευκή πετσέτα, τύλιξε την σε ρολό και πίεσε την για να φύγει η πολλή υγρασία.

Είναι μια διαδικασία που παίρνει χρόνο, αλλά αν το ρούχο σου κόστισε 80 ευρώ, αξίζει τα 20 λεπτά της ζωής σου.

Πίνακας Φροντίδας και Αντοχής Υλικών

Χαρακτηριστικό	Βισκόζη (Rayon)	Βαμβάκι	Πολυεστέρας
Συρρίκνωση	Υψηλή (έως 15%)	Μέτρια (3-5%)	Μηδαμινή
Αντοχή στο βρέξιμο	Πολύ χαμηλή	Υψηλή	Πολύ υψηλή
Θερμοκρασία πλύσης	20-30°C	40-60°C	30-40°C
Απορρόφηση υγρασίας	13%	8%	0.4%
Ευκολία σιδερώματος	Δύσκολη	Μέτρια	Πολύ εύκολη

Το μυστικό του σιδερώματος που κανείς δεν σου λέει

Το σιδέρωμα είναι το κρίσιμο σημείο που ή θα αναστήσεις το ρούχο και θα του δώσεις ξανά τη φόρμα του ή θα το κάψεις οριστικά και αμετάκλητα. Η βισκόζη σιδερώνεται πάντα από την ανάποδη πλευρά χωρίς καμία εξαίρεση. Αν το σιδερώσεις από την καλή όψη οι ίνες θα υποστούν θερμικό σοκ και το ύφασμα θα αποκτήσει μια περίεργη μόνιμη γυαλάδα που μοιάζει με λεκέ από λίπος και δεν φεύγει ποτέ όσο κι αν το πλύνεις μετά. Αυτό το φαινόμενο είναι ιδιαίτερα έντονο στις ραφές και στα στριφώματα όπου η πίεση του σίδερου είναι μεγαλύτερη.

Το σίδερο πρέπει να βρίσκεται σταθερά σε χαμηλή θερμοκρασία στη ρύθμιση για μετάξι ή συνθετικά υφάσματα. Αλλά το πραγματικά μεγάλο κόλπο που χρησιμοποιούν οι επαγγελματίες είναι η υγρασία. Σιδέρωσε το ρούχο σου όσο είναι ακόμα ελαφρώς νωπό από το άπλωμα. Αν το αφήσεις να στεγνώσει τελείως οι ίνες κοκαλώνουν στην κατάσταση που βρίσκονται και γίνονται δύσκαμπτες. Σε περίπτωση που το ρούχο έχει στεγνώσει εντελώς χρησιμοποίησε ένα βαποριζατέρ για να το ψεκάσεις ομοιόμορφα ή τοποθέτησε μια βρεγμένη λεπτή βαμβακερή πετσέτα ανάμεσα στο σίδερο και το ύφασμα της βισκόζης.

Με τη βοήθεια του ατμού και του σίδερου μπορείς στην πραγματικότητα να κάνεις κάτι που μοιάζει με θαύμα. Μπορείς να τεντώσεις τις ίνες που μαζεύτηκαν στο πλύσιμο και να επαναφέρεις το αρχικό μέγεθος του ρούχου σχεδόν στο 100% της αρχικής του κατάστασης. Αυτό απαιτεί υπομονή και απαλές κινήσεις τεντώματος καθώς περνάς το σίδερο πάνω από το νωπό ύφασμα. Είναι μια τεχνική που απαιτεί προσοχή αλλά αν την μάθεις δεν θα ξαναφοβηθείς ποτέ το μάζεμα της βισκόζης. Για περισσότερες τεχνικές λεπτομέρειες σχετικά με τη θερμοκρασία και τον ατμό μπορείς να ανατρέξεις στο www.sparklean.gr/blog/πλύσιμο-βισκόζη/ όπου υπάρχουν εξειδικευμένες συμβουλές.

Λεκέδες και δύσκολες καταστάσεις

Τι γίνεται όμως στην κακιά στιγμή που θα πέσει πάνω σου λάδι ή κόκκινο κρασί; Εδώ τα πράγματα σκουραίνουν απότομα και ο χρόνος μετράει αντίστροφα. Επειδή η βισκόζη είναι εξαιρετικά απορροφητική και συμπεριφέρεται σαν σφουγγάρι ο λεκές εισχωρεί βαθιά μέσα στον πυρήνα της ίνας μέσα σε λίγα μόλις δευτερόλεπτα. Το πρώτο πράγμα που πρέπει να θυμάσαι είναι να μην χρησιμοποιήσεις ποτέ χλωρίνη ή ισχυρά λευκαντικά με βάση το χλώριο. Αυτές οι ουσίες θα κάψουν κυριολεκτικά την ίνα της κυτταρίνης και το αποτέλεσμα θα είναι μια τρύπα στο σημείο του λεκέ την επόμενη φορά που θα το ακουμπήσεις.

Η σωστή προσέγγιση απαιτεί ψυχραιμία. Χρησιμοποίησε λίγο κλασικό πράσινο σαπούνι Μασσαλίας τοπικά και κάνε πολύ απαλές κυκλικές κινήσεις χρησιμοποιώντας μια εξαιρετικά μαλακή βούρτσα ή ένα καθαρό πανί από μικροΐνες. Μην τρίβεις το ύφασμα με μανία γιατί η βρεγμένη βισκόζη είναι στο πιο αδύναμο σημείο της και θα δημιουργήσεις ένα μόνιμο θάμπωμα ή ακόμα και σκίσιμο στο σημείο εκείνο. Αν ο λεκές είναι από λίπος μπορείς να ρίξεις λίγο ταλκ για να απορροφήσει το μεγαλύτερο μέρος του πριν ξεκινήσεις τον καθαρισμό με νερό.

Αν δεις ότι ο λεκές επιμένει μετά την πρώτη προσπάθεια μην συνεχίσεις να τον πιέζεις με χημικά ή έντονο τρίψιμο. Η βισκόζη δεν συγχωρεί την επιθετικότητα και την ένταση. Ίσως είναι η ώρα να παραδεχτείς την ήττα σου και να πας το ρούχο στο καθαριστήριο ενημερώνοντας όμως τον επαγγελματία ότι πρόκειται για βισκόζη. Πολλοί επαγγελματίες φοβούνται τη βισκόζη όσο κι εσύ γιατί ξέρουν πόσο εύκολα μπορεί να αλλάξει η υφή του υφάσματος αν γίνει λάθος στη θερμοκρασία ή στα χημικά.

Είναι σημαντικό να καταλάβεις ότι η βισκόζη έχει μια μνήμη. Αν την ταλαιπωρήσεις με σκληρά καθαριστικά το ύφασμα στο σημείο εκείνο θα γίνει πιο τραχύ και θα χάσει την ικανότητα να πέφτει όμορφα πάνω στο σώμα. Πάντα να δοκιμάζεις οποιοδήποτε καθαριστικό σε ένα κρυφό σημείο του ρούχου όπως η εσωτερική πλευρά του στριφώματος για να βεβαιωθείς ότι δεν θα αλλοιωθεί το χρώμα. Η προληπτική προστασία είναι πάντα καλύτερη από την κατασταλτική προσπάθεια σε τέτοια ευαίσθητα υλικά.

Πώς να αποθηκεύεις τα ρούχα από βισκόζη

Ίσως νομίζεις ότι η αποθήκευση δεν παίζει ρόλο, αλλά κάνεις μεγάλο λάθος. Η βισκόζη έχει μια μοναδική ιδιότητα: έχει την τάση να κρεμάει και να παίρνει το σχήμα της βαρύτητας. Αν κρεμάσεις ένα βαρύ φόρεμα από βισκόζη σε μια λεπτή πλαστική ή μεταλλική κρεμάστρα, μετά από μερικούς μήνες θα διαπιστώσεις ότι είναι 5 εκατοστά πιο μακρύ και οι ώμοι θα έχουν παραμορφωθεί οριστικά αποκτώντας άσχημα εξογκώματα.

Για να το αποφύγεις αυτό χρησιμοποίησε μόνο κρεμάστρες με επένδυση ή κρεμάστρες με φαρδείς ώμους που κατανέμουν το βάρος ομοιόμορφα. Επίσης μην στοιβάζεις πολλά ρούχα το ένα πάνω στο άλλο σε ράφια αν πρόκειται για βισκόζη γιατί το ύφασμα τσαλακώνει απίστευτα εύκολα κάτω από το βάρος άλλων υφασμάτων. Άφησε τα ρούχα να αναπνέουν μέσα στην ντουλάπα σου. Η βισκόζη χρειάζεται κυκλοφορία αέρα για να διατηρεί τη φρεσκάδα της.

Αν το ρούχο σου είναι πλεκτό από βισκόζη τότε ο κανόνας είναι ένας και απαράβατος: μην το κρεμάς καθόλου. Δίπλωσε το προσεκτικά και τοποθέτησε το σε ένα ράφι. Η πλέξη της βισκόζης είναι ακόμα πιο ευαίσθητη στο ξεχείλωμα από το απλό ύφασμα. Η υγρασία στον χώρο αποθήκευσης είναι επίσης ένας ύπουλος εχθρός. Αν η ντουλάπα σου έχει επίπεδα υγρασίας πάνω από 60% η βισκόζη θα αρχίσει να μυρίζει περίεργα και μπορεί ακόμα και να αναπτύξει μούχλα πολύ πιο εύκολα από τα καθαρά συνθετικά υφάσματα. Είναι καλή ιδέα να χρησιμοποιείς φακελάκια με λεβάντα ή αφυγραντικά ντουλάπας για να κρατάς το περιβάλλον στεγνό.

Συχνά λάθη που καταστρέφουν τα ρούχα σου

Μερικές φορές νομίζουμε ότι κάνουμε το σωστό ακολουθώντας παλιές συνήθειες αλλά στην πραγματικότητα επιταχύνουμε τη φθορά των ινών χωρίς να το καταλαβαίνουμε. Υπάρχουν κάποια πράγματα που πρέπει να αποφύγεις πάση θυσία αν θέλεις να έχεις το ρούχο σου για χρόνια και όχι για μια σεζόν.

Πρώτο και χειρότερο είναι η χρήση στεγνωτηρίου. Είναι ο απόλυτος δολοφόνος για τη βισκόζη. Η υψηλή θερμότητα σε συνδυασμό με τη συνεχή βίαιη κίνηση μέσα στον κάδο θα κάνουν το ρούχο να μικρύνει δύο ονούμερα μέσα σε μόλις δέκα λεπτά. Είναι μια ζημιά που σπάνια διορθώνεται πλήρως. Μετά έχουμε το άπλωμα απευθείας στον ήλιο. Οι ακτίνες UV είναι τόσο δυνατές που διασπούν τις χημικές ενώσεις της βισκόζης και ξεθωριάζουν το χρώμα κάνοντάς το να φαίνεται θαμπό και ταλαιπωρημένο. Πάντα να επιλέγεις ένα σκιερό και καλά αεριζόμενο μέρος για το άπλωμα.

Ένα άλλο λάθος είναι το παρατεταμένο μούλιασμα. Αν αφήσεις το ρούχο μέσα στο νερό για ώρες ή όλη νύχτα οι ίνες θα εξασθενήσουν τόσο πολύ που μπορεί κυριολεκτικά να σκιστούν την ώρα που θα πας να το απλώσεις. Το νερό πρέπει να είναι μέσο καθαρισμού και όχι σημείο στάσης για ώρες. Τέλος το στρίψιμο με τα χέρια για να φύγει το νερό είναι ό,τι χειρότερο μπορείς να κάνεις. Αυτή η κίνηση προκαλεί τα περισσότερα μόνιμα τσαλακώματα και σπασίματα στις ίνες που δεν φεύγουν ούτε με το πιο δυνατό επαγγελματικό σίδερο.

Ειλικρινά η βισκόζη είναι ένα υπέροχο υλικό που αξίζει τον χρόνο σου. Είναι βιώσιμη αν σκεφτείς ότι προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές πολτού δέντρων και προσφέρει μια άνεση το καλοκαίρι που κανένα άλλο υλικό δεν μπορεί να φτάσει. Έχει μια κίνηση και μια χάρη που δεν τη βρίσκεις στον πολυεστέρα ή στο σκληρό βαμβάκι. Απλά απαιτεί έναν συγκεκριμένο σεβασμό και μια κατανόηση των ορίων της. Αν της τα δώσεις θα σε ανταμείψει με την εμφάνιση και την αίσθηση που προσφέρει.